يعقوب جعفرى
15
سيرى در علوم قرآن ( فارسى )
صدر المتألهين شيرازى در مورد قرآن و فرقان و فرق ميان اين دو و مرتبه وجودى هركدام از آنها بيانى دارد كه خلاصه آن چنين است : قرآن در لغت به معنى جمع كردن و فرقان به معنى جدا كردن است ، قرآن اشاره به علم اجمالى است كه به عقل بسيط معروف است كه عبارت است از علم به همه موجودات به نحو بسيط و اجمالى . و فرقان اشاره است به علم نفسانى كه در نفوس فاضله تكثر پيدا كرده است و نفس گرامى پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در يك مقام ، عقل بسيط قرآنى است كه با همه معقولات متحد است و در يك مقام ، لوح نفسانى است كه در آن تفاصيل همه علوم و صور حقايق قرار گرفته است و اين مصحفى كه هم اكنون در دست ماست از جهتى قرآن و از جهتى فرقان است . « 1 » شايد بتوان گفت كه حقايق آيات الهى در مقام جمع الجمعى قرآن و در مقام شهود و عينيت فرقان است و يا بگوئيم در نسبت به حق تعالى قرآن در نسبت به بندگان فرقان و يا بگوئيم در مقام اعتقاد قرآن و در مقام عمل فرقان است . . . تَبارَكَ الَّذِي نَزَّلَ الْفُرْقانَ عَلى عَبْدِهِ لِيَكُونَ لِلْعالَمِينَ نَذِيراً « 2 » مبارك است كسى كه فرقان را بر بنده خود نازل كرد تا به همه جهانيان نذير و بيمدهنده باشد . 3 - صحف - مصحف يكى ديگر از نامهائى كه در قرآن براى قرآن ذكر شده « صحف » مىباشد كه بعدها به صورت مصحف رواج يافت ، البته در قرآن كريم به همه كتابهاى آسمانى « صحف » اطلاق شده مانند صحف ابراهيم و موسى ، اين واژه در هشت مورد در قرآن استعمال شده كه از جمله آنها اين آيه است :
--> ( 1 ) - ملاصدرا ؛ اسرار الايات ، ص 13 . ( 2 ) - سوره الفرقان ، آيه 1 .